Մենք կարող ենք մեր խոսքը հասցնել աշխարհի տարբեր ծայրեր

Մայիսի 7-14 Ռումինիայի Յասսի քաղաքում տեղի է ունեցել Պոեզիայի միջազգային փառատոն, որին մասնակցել է նաև բանաստեղծ, Արցախի և  Հայաստանի գրողների միության անդամ Սոնա Համբարձումը։ Մեր զրույցը.

-Ռումինիայի Յասսի քաղաքում առաջին, իսկ, ընդհանրապես, երրորդ անգամ եք մասնակցում Պոեզիայի միջազգային փառատոնի: Կարելի է ենթադրել, որ այդ երկրում կարևորում են պոեզիան և մշակույթը:

-Պոեզիայի միջազգային փառատոները միտված են նաև գրական նոր սերունդ և ընթերցողների շրջանակ ձևավորելու, գրական նորությունների փոխանակման, փոխադարձ ճանաչողությանը։ Երբ կարողանում են կազմակերպել այս խնդիրներին ուղղված հանդիպումներ՝ փառատոնը կարելի է կայացած համարել և ես հաջողված ու կայացած եմ համարում Յասսի փառատոնը։ Քաղաք, որի յուրաքանչյուր անկյունն իր բանաստեղծությունն ու կրեատիվ շունչն ունի, չի կարող գրականություն չսիրել։

-Քանի՞ երկրից էին մասնակցում փառատոնին:

-Մասնակցում էինք 28 երկրի 60 ներկայացուցիչ։ Կազմակերպիչները պոետներին բաժանել էին՝ A, B , C, D, E, F խմբերի, որոնք օրվա առաջին կեսին առանձին հանդիպումներ էին ունենում, իսկ երեկոյան՝ միասին։

-Ինչքան գիտեմ Արցախ-Հայաստանը ներկայացնում էիք միայն Դուք: Իսկ հանդիպումները շա՞տ էին:

-Հայաստան և Արցախ, քանի որ մեր ռումինահայ բանաստեղծ Վարուժան Ոսկանյանը ներկայացնում էր Ռումինիան, ես կարող եմ ասել, որ միակ ներկայացուցիչն էի Հայաստան-Արցախից։ Փառատոնը խիտ գրաֆիկ ուներ: Ես բացակայեցի բացման արարողությունից, բայց ժամանմանս առաջին օրը պոետների A խումբը, որի 10 ներկայացուցչից մեկը ես էի, այցելեցի Յասսիի Ալեքսանդրու Իոնայի անվան լիցեյ, որտեղ մեզ դիմավորեցին լիցեյի տնօրենը, դասախոսներ և գրականասեր ուսանողներ։ Յուրաքանչյուրս մեր մայրենի լեզվով կարդացինք 3-4 բանաստեղծություն և թարգմանիչը դրանք ներկայացրեց ռումիներեն։ Այդ օրն իմ առաջին հանդիպումն էր ռումինացի երիտասարդների հետ և ուսանողներից մեկը հանդիպման վերջում ինձ նվիրեց իմ դիմանկարը՝ ասելով, որ ինքն այսպես է տեսնում իմ բանաստեղծությունը։ Սիրեցի։ Լսեցինք ստեղծագործող երիտասարդների պոեզիան և պատասխանեցինք նրանց հարցերին։ Հաջորդ հանդիպումը Յասսի Վասիլի Ադամաչիի անվան գյուղատնտեսական համալսարանում էր՝ նույն ձևաչափով։ Երեկոները ընթերցումներ էինք ունենում պոետների բոլոր խմբերով Ռեգինա Մարիայի անվան թագավորական թանգարանում, որտեղ առաջին օրն բանաստեղծություններ էր ներկայացնում փառատոնի հրավիրյալ A պոետների խումբը։ Հաջորդաբար յուրաքանչյուր խումբ ամեն երեկո բանաստեղծություններ էր ընթերցում։ Էքսկուրսիոն այցեր ունեցանք տեղի եկեղեցիներ, թանգարաններ, թագավորական պալատներ։ Մայիսի 11-12-ը Յասսի քաղաքի «Palace» առևտրային կենտրոնում պոեզիայի միջազգային փառատոնի շրջանակում 2 օր անցկացվեց նաև «Librex» գրքի տոնավաճառ փառատոն, որի ընթացքում օտարազգի գրողներս ընթերցեցինք մայրենի լեզվով բանաստեղծություններ՝ հընթացս ռումիներեն ու ֆրանսերեն թարգմանություններով։ Այդ փառատոնի հանձնաժողովը, տնօրեն Պետրու Ռադուի հետ, ընտրեց 10 բանաստեղծի և պարգևատրեց, այդ պատվին արժանացա նաև ես։ Այնուհետև ընթերցումներ ունեցանք ռումինացի գոբելենագործ Չելա Նեմցու-միջազգային հայտնի արվեստագետի անվան մշակույթի կենտրոնում։

-Տարբեր երկրներից Ռումինիա ժամանած գրողները տեղյա՞կ են այսօր ինչ է կատարվում Արցախում:

-Որոշները՝ այո, իսկ որոշներն էլ անտեղյակ են անգամ, որ այդպիսի պետություն կա։ Ես ընտրելի էի բանաստեղծական այնպիսի շարքեր, որ ներկայացնում են ոչ միայն սիրային ու համամարդկային հարցեր, այլ Արցախում կատարվող արդի դեպքեր ու զգացումներ, և, կարծում եմ, որ նրանք սիրեցին իմ պոեզիան, ես դրանում համոզվեցի, երբ պարգևատրվեցի, երբ կազմակերպչական խմբի տնօրեն Ադի Քրիստին ասաց, որ հուսով է իմ մեկնումը կարճատև կլինի և ես շուտով կվերադառնամ։

-Կգրե՞ն մեր մասին:

-Կգրեն իմ պոեզիայի մասին, որ ես նրանց՝ աշխարհի համար անհայտ վայրից՝ երազող արցախցու մտորումներ էի ներկայացրել։ Երբ ծանոթացա մասնակիցների հետ, նրանք խուսափում էին քաղաքականության մասին խոսելուց, ըստ այդմ, մտածում եմ, միայն պոետիկ կապեր կլինեն, ինչը ևս ձեռքբերում է։ Իտալացի պոետ Դանտե Մաֆֆիան մեծ հիացմունքով պատմեց, որ Դանիել Վարուժան է կարդացել։ Նոր, համատեղ գրքերի տպագրության ու փառատոնի մասնակցության առաջարկներ ստացա։

-Երևի ժամանակ եք ունեցել ծանոթանալ նաև Ռումինիայի հայկական համայնքի ներկայացուցիչների հետ. տպավորվա՞ծ եք:

-Այո, հանդիպում ունեցա նաև հայկական եկեղեցու բակում տեղակայված՝ հայկական համայնքի գրասենյակի պատասխանատու Զարեհ Նազարյանի հետ։ Ցավոք, աշխատանքային օրեր էին, չկարողացա հանդիպել բոլորին։ Հայկական թերթ ունեն, հրատարակչություն, մշտապես գրքերի շնորհանդեսներ և մշակութային տարատեսակ միջոցառումներ են կազմակերպում։ Ամեն կիրակի՝ հանդիպումներ, ռումինական ժողովրդի կողմից հարգված են մեր հայրենակիցները։ Դրա վառ ապացույցն այն է նաև, որ Վարուժան Ոսկանյանը Ռումինիայի պառլամենտում պատգամավոր էր ընտրվում հենց ռումինացիների քվեներով։

-Կար ժամանակ, երբ Արցախում էլ էր կազմակերպվում Պոեզիայի միջազգային փառատոն: Շա՞տ ենք հեռացել դրանից:

– Մենք քիչ ուշադրություն ենք դարձնում թարգմանությանը, դրա համար, կարծես, պարփակված ենք: Քանի որ ես տարիներ շարունակ տպագրվել եմ նաև Ռումինիայի La Poezia եռամսյակային ամսագրում, ռումինական ընթերցողը հիշում էր իմ պոեզիան, սա է ամենակարևորը՝ խոսքը հասցնել աշխարհի տարբեր ծայրեր։ Քո պոետական աշխարհը հասկանում է քո երկրացին, բայց պետք է ճանաչվի նաև աշխարհում, ինչը լուրջ ներդրումներ է պահանջում և՛ գրողից, և՛ գրողների միությունից։ Այս ձևով մեր գրականության Արցախը կարող ենք հասանելի ու ճանաչելի դարձնել աշխարհին:

-Ի՞նչ կավելացնեիք:

-Ես սիրեցի Յասսին՝ ծաղիկներ, եկեղեցիներ, ակտիվ, բայց միևնույն ժամանակ՝ քաղաքակիրթ, տեխնոլոգիաներով հագեցած քաղաք է։ Ինձ հիացրեց գրադարանների կահավորանքն ու աշխատաոճը, ուսանողների հետադարձ կապը, արդեն 10-րդ անծանոթ նամակն եմ ստացել ֆեյսբուքիս: Ես երջանիկ եմ, որ նորը բացահայտելու և նորը զգալու հնարավորություն ունեցա, իմ օտարազգի գրական ընկերների ցանկը ընդլայնելու պատիվ ունեցա, ճանապարհ հաղթահարելու սարսափ և կարևոր անձանց աջակցություն։

Անի Մանգասարյան

Մայիսի 7-14 Ռումինիայի Յասսի քաղաքում տեղի է ունեցել Պոեզիայի միջազգային փառատոն, որին մասնակցել է նաև բանաստեղծ, Արցախի և  Հայաստանի գրողների միության անդամ Սոնա Համբարձումը։ Մեր զրույցը. -Ռումինիայի Յասսի քաղաքում առաջին, իսկ, ընդհանրապես, երրորդ անգամ եք մասնակցում Պոեզիայի միջազգային փառատոնի: Կարելի է ենթադրել, որ այդ երկրում կարևորում են պոեզիան և մշակույթը: -Պոեզիայի միջազգային փառատոները միտված են

Read More


ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Մայիսի 21-ին բանաստեղծ, Գրողների միության երջանկահիշատակ նախագահ Վարդան Հակոբյանը դարձավ 75 տարեկան։ Գրողին նվիրված հոբելյանական երեկոն տեղի կունենա Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում՝ մայիսի 25-ին, երեկոյան ժամը 19.00-ին։

ԱՀ Գրողների միություն


Հիշատակի երեկո՝ նվիրված Վարդան Հակոբյանի 75-ամյակին

Մայիսի 25-ին Արցախի գրողների միության նախաձեռնությամբ Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում տեղի է ունեցել ԳՄ երջանկահիշատակ նախագահ, բանաստեղծ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Վարդան Հակոբյանի 75-ամյակին նվիրված հիշատակի երեկո:

«Մեզ մի օր հանում են գետից, գետափին խաղում ենք մի քիչ, հետո գետը մեզ տանում է». Վարդան Հակոբյանի բանաստեղծական այս տողերն է մեջբերում Արցախի գրողների միության նախագահ Նորեկ Գասպարյանը՝ նշելով, որ կարդում ես նրան և համոզվում, որ բանաստեղծությունն ապաշխարանք է, շնորհված չարչարանք, ճանապարհ եզակիների համար: «47 տարի առաջ, երբ առաջին անգամ մտա «Սովետական Ղարաբաղ» թերթի խմբագրություն, ես ընդամենը 16 տարեկան էի, Վարդան Հակոբյանը՝ 28: Ինքն արդեն հայտնի, ճանաչված, ես նոր-նոր բանաստեղծության հետ մտերմացած, ինքը՝ վստահ ու պինդ, ես՝ երերուն ու համարյա անտեսիլ. ոգևորող հանդիպում էր, և ես այսօր 63 տարեկան եմ, Վարդան Հակոբյանը՝ 75: Մեր այդ հանդիպումից բազում տարիներ հետո,երբ մենք թվում է՝ արդեն մոլորվել էինք մեր խախուտ ներկայի և մեզանից անընդհատ հեռացող ապագայի միջև, թաքցնել պետք չէ, մենք երբեմն բանաստեղծությունից հեռանալու փորձեր էլ էինք անում, խռովում երեխայի նման, մեզ նույնիսկ մեր մտերիմները փորձում էին համոզել, որ անիմաստ է մեր չարչարանքն ու որոնումը, որ մեզ սպասող մեկը չկա: Դիմացանք, և համոզվելով համոզեցինք, որ առանց մեզ աշխարհը կձանձրանար, որ մեր մի այս բուռ, միակ երկրում էլ կա գիր, որ այստեղ արարվող բանը դուրս չէ Հայաստան աշխարհի բանաստեղծական կտավից»,-ասում է Ն. Գասպարյանը՝ խոսքն ամփոփելով հակոբյանական հայտնի տողերով. «Իսկ Մայակովսկին, կամ Ուիթմենը որտեղից իմանան, թե ինչ երանություն է չճանաչված երկրի քաղաքացի և, առավել ևս բանաստեղծ լինելը…»:

Արցախի Հանրապետության ԿԳՄՍ նախարար Նորայր Մկրտչյանի խոսքով՝ թեև մեծանուն մտավորականի հոբելյանը նշվում է նրա բացակայությամբ, բոլորի սփոփանքն ականավոր գործչի թողած բազմիմաստ ու հարուստ մտավոր ժառանգությունն է, որն ավանդել է գալիք սերունդներին: «Հարուստ ու բազմաժանր է Վարդան Հակոբյանի թողած գրական մշակութային ժառանգությունը: Հայ գրականությունն իրապես հարստացել է նրա հեղինակած բանաստեղծական գրականագիտական բազմաթիվ գրքերով: Հիմնադիրն է «Արցախ» հանդեսի, «Եղիցի լույս», «Պըլը Պուղի», «Հարություն», «Նարեկ», «Դպրատուն» պարբերականների, բայց և այնպես նա ժողովրդի հոգում ու հուշերում մշտապես կհիշվի ու կերկրպագվի որպես բանաստեղծ Վարդան Հակոբյան»,- ասաց Նորայր Մկրտչյանը՝ ընդգծելով որ, առանձին հիշատակության ու հատուկ գնահատանքի է արժանի նաև նրա հասարակական քաղաքական գործունեությունը: «Վարդան Հակոբյանը որպես հայ ժողովրդի զավակ ու հայրենանվեր մտավորական 1980-ական թվականներին ամուր ու անվարան կանգնած էր իր ժողովրդի կողքին՝ դառնալով ժողովրդական պայքարի ու դիմադրության վերակենդանացնողն ու ազգային և մշակութային ինքնության պահպանման համար վերսկսված պայքարի գաղափարախոսներից ու առաջնորդներից մեկը»,-հավելեց նախարարը: Արցախի գրական ընտանիքի նահապետ, բանաստեղծ Սոկրատ Խանյանը նշել է, որ Վարդան Հակոբյանն իր արժանի տեղն ունի հայ մեծանուն բանաստեղծների շարքում:

«Հպարտ ենք, որ ունենք Վարդան Հակոբյանի նման որդի՝ իսկական քաղաքացի, հայրենասեր, կռվի մեջ հրացանը ձեռքին և շարքերի առջևից գիտական բանավեճերի մեջ առաջին ելույթ ունեցողը՝ ապացուցելով, որ արցախցին ևս կարող է ներկայացնել համահայկական գրականագիտական միտք»,-ասաց Սոկրատ Խանյանը:

Միջոցառմանը տեսաուղերձով Վարդան Հակոբյանի գրականությունն ու նրա վառ անհատականությունը արժևորող խոսքով են հանդես եկել Հայաստանի գրողների միության նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, գրչակից ընկերներ, գրականագետներ ու մտավորականներ Մայր Հայաստանից ու Սփյուռքից:

Լուսինե ՇԱԴՅԱՆ

Մայիսի 25-ին Արցախի գրողների միության նախաձեռնությամբ Ստեփանակերտի մշակույթի և երիտասարդության պալատում տեղի է ունեցել ԳՄ երջանկահիշատակ նախագահ, բանաստեղծ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Վարդան Հակոբյանի 75-ամյակին նվիրված հիշատակի երեկո: «Մեզ մի օր հանում են գետից, գետափին խաղում ենք մի քիչ, հետո գետը մեզ տանում է». Վարդան Հակոբյանի բանաստեղծական այս տողերն է մեջբերում Արցախի գրողների միության նախագահ

Read More


Իմ ու քո

հանդիպումը

հայրենիք,

լեռներում է։

Ամեն օր

արձանագրվող

հրադադարի

խախտումների

ամենաշքեղ

ձևակերպումներում

ու ամենագեղեցիկ

կտրոնների

գույների մեջ։

Արդեն

134 օր է

ես սպասում եմ քեզ,

անհասցե

երկրի

ամենադիտված

հրապարակում։

Ամենաանհայտ

բանաստեղծի

դռան մոտ,

Եսենինի,

Դոստոևսկու,

Մարկեսի,

զարմացած

դեմքերի դիմաց։

Քեզնից

շատ~

շատ հեռու,

ընդամենը

մի անցակետ

այս կողմ։

Տեղից

տեղ-տեղ

հեռու…

Շուշիի

մշուշոտ

արևածագի

կոպերի

արանքում

ու Ստեփանակերտի

ծերունազարդ

Պյատաչոկի

աստիճաններին։

Այնտեղ,

ուր ժամանակը

վաճառքի է

հանվել

ներհամայնքային

ավտոբուսների

տոմսարկղերում։

Այնտեղ

ուր երբեք

տեղ չես հասնում,

երբ նույնիսկ

գնալու

տեղ չկա։

Իմ ու քո

հանդիպումը

հայրենիք,

հենց հիմա,

հենց այս պահին

ծնվող

մանկան

աչքերում է.

նրան

դեռ չգրկած

հոր

անհանգիստ

շարժումների մեջ։

Երկրի

ամենահեռավոր

գյուղերում,

ու դատարկվող

խանութների

պատուհաններին։

։ արշալույսը

նոր էր բացվել…

***

Ես դպրոցից

տուն գալու

ճանապարհին եմ

սովորել

ոչնչի

մասին չերազել.

։ճիշտ

այն ժամանակ

երբ ինձ

համոզում էին,

որ չի կարելի

դասերից

բացակայել,

երբ ոչ մի

հստակ

պատճառ չկա։

…ճիշտ

այն ժամանակ,

երբ ես ոչ ոքի

չէի կարող

բացատրել,

որ վախենում եմ

ինձ չհանդիպելու

արագությունից։

…ճիշտ

այն ժամանակ,

երբ

ամենաշքեղ

աղջիկները

մի գիշերվա մեջ

դարձան

փափկասուն

տիկնայք,

և ինձ չգտած

հանդիպումը

մնաց

իմ գրականության

տետրի

լուսանցքում։

… ճիշտ

այն ժամանակ,

երբ

բոլորը

վազում էին

վերջին զանգի

կոստյում

գնելու:

Ինձ թվում է

ես դեռ չեմ ծնվել,

որովհետև

իմ ծննդյան

օրը

ամենաչփրկված

մարդը ես էի։

։պոետները

մեռնում են

ամենալավ

ստիխը

գրելուց առաջ…

Ճանապարհն

ինքնակամ

հեռանում է։

Առավոտյան,

պատշգամբներում

երջանկություն

փնտրող

կանայք

այլևս

նույնը չեն…

Քաղաքը

կիսամերկ

աղջիկների

սեթևեթության

մեջ մոլորվել

և հիմա

սեղան է

նստում

ում հետ

պատահի։

Շներն

էլ չեն հաչում…

…որովհետև

կատվի

մլավոցը

որպես

օպերային

կատարում

համամարդկային

լեզվի է վերածվել։

Ժամանակը

շողոքորթում է

ժամանակին.

իսկ մեր

բակում

հազար

կողպեքների

տակ պահված

աղմուկը`

առույգ

անորոշությամբ

դատարկվում։

Ես հիմա

անհետացող

երգեր եմ

փնտրում,

որ

չօտագործված

բոլոր

բառերը

նետահարվեն

Տղմուտ

գետի ափին,

որ Հայկը

մի Բել

հաղթելով

չհեռանա

մեզնից,

որ վերադարձը

չմասնատվի`

կիլոգրամներով

խաղաղություն

ունենալու

համար։

Perfect:

Մինչ մենք

աղավնիներին

բաժանում էինք

ըստ քաշային

կարգի,

լեռներում

երկիրը

մնաց

ձյան տակ։

***

Երբ

բոլորը

պառկեն

քնելու,

օրը

կարթնանա։

Կարթնանա

երկրից

հեռու

մի տեղ,

հանգած

խարույկների

կողքին…

Կարթնանա ,

որ ոչ ոք

այլևս

դուռը

բացելու

պահանջ

չունենա

Մհերից,

կարթնանա,

որ ոչ ոք

խելագարվելու

պահին`

չնմանակի

Մեծ

Կոմիտասին։

Կարթնանա,

կարթնանա,

որ վառոդի

հոտից

մխված

երկնքի

տակ

ոչ ոք,

ոչ ոք

խաղաղություն

չպարտադրի

աղավնիներին։

…եթե երկիր`

ապա հայրենիք,

եթե հայրենիք `

ապա հենց հիմա։

Հենց հիմա,

երբ քաղաքի

փողոցներում

ծառերի

փոխարեն

ծաղկում են

հիշողությունները.

և քանի դեռ

անմարդկային

թանկ են,

Դեկտեմբերին

չկերած

մանդարինները։

***

Փողոց`

վաղուց չկա։

Կոստյումների

մեջ

թափառող

քամիները

դատարկ

խանութներում

քսմսվում,

և գնումներ

կատարող

գիշատիչներին

համոզում են,

որ ամենալավ

հանդիպման

վայրը

քաղաքն է։

… պատերազմի

շտապողներ

չկան,

պատերազմից

վերադարձողներ`

նույնպես…

Ասում են

պատճառն այն է,

որ քաղաքը

տրոլեյբուսներ չունի,

իսկ ճշմարտությունը

երթեւեկության

հնարավորություն։

Ես ասում եմ

Ստեփանակերտը

վաղուց

քաղաք չէ,

բնակավայր չէ,

հասցե չէ…

Ստեփանակերտը

ԴՆԹ է ,

գենետիկա

փրկելու

վերջին հույս

և Պապ

թագավորին

հանդիպելու

վայր։

։Հենց հիմա

շտապեք,

որովհետև

ԿՈԼՑԵՎՈՅՈւՄ

ծաղիկներ են

վաճառվում

երկրից

չհեռացոների

համար…

Կամ էլ

Դեզդեմոնան

փրկվել

և հիմա

փնտրում է

ՕԹԵԼԼՈՅԻՆ։

…վաղը

Բլոկադայի

91-օրդ օրն է։

Երջանկություն~

գոնե

թվերը

չեն լքում մեզ։

***

Իսկ երբ

մեկն

անկեղծ

որոշի

սիրել ինձ,

ես կանհետանամ

ամենաթաքուն

պահված

բառերի մեջ։

Դրանից

հետո

տարվա

ինչ եղանակ էլ

լինի,

ծառերը

կսկսեն

ծաղկել։

***

Ամենալուրջ

հայացքով

մարդիկ,

աճպարարների

հոգեհանգստին են

լինում,

երբ սգո

թափորը

դեպի

լեռան

գագաթ են

տանում

ծաղրածուները։

Ծափերից

հետո

գիշերը

կախաղանին

չորացող

աղմուկ է…

…անսմբակ

ձիերի

երամակի

մեջ

մոլորված

երազանք

ու

քարերի

արանքում

հայրական

խրատներ

փնտրող

մանչ։

… ոչ ոք,

ոչ ոք

չգիտի

այն հասցեն,

որտեղից

սկսվում է

սկիզբը,

որտեղից

երգը

դառնում է

խրամատի

ծայրին

կախված

զենքի

վերջին

փամփուշտ

և …

և ինչ է սա,

գույնզգույն

հագնված

պոետների

թաղում,

թե

հանդիպում

համընկնումների։

ՆԵՄՐՈՒԹ

Իմ ու քո հանդիպումը հայրենիք, լեռներում է։   Ամեն օր արձանագրվող հրադադարի խախտումների ամենաշքեղ ձևակերպումներում ու ամենագեղեցիկ կտրոնների գույների մեջ։   Արդեն 134 օր է ես սպասում եմ քեզ, անհասցե երկրի ամենադիտված հրապարակում։   Ամենաանհայտ բանաստեղծի դռան մոտ, Եսենինի, Դոստոևսկու, Մարկեսի, զարմացած դեմքերի դիմաց։   Քեզնից շատ~ շատ հեռու, ընդամենը մի անցակետ այս կողմ։

Read More


«Ես քո աղեղը, քո վահանը կուռ և քո ժայռերի կարծրությունն եմ…»

Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ Հրաչյա Ռուխկյանը գրել է. «Վազգեն Օվյանի մեջ սերտ  զուգակցված են  տաղանդավոր բանաստեղծը,  հրապարակախոսը,  առակագիրը և,  միաժամանակ,  պայծառ մարդն ու հայրենասերը»։

Հիրավի,  երգիծաբան,  արձակագիր,  դրամատուրգ և բանաստեղծ Վազգեն Օվյանի գրական ժառանգության մեջ դժվար է գերապատվություն տալ արվեստագետի  ինքնաարտահայտումն ավելի լավ արտացոլող ժանրի,  քանզի գրողի անուրանալի շնորհքը մնայուն գործեր է  արարել բոլոր ժանրերում  և հաճելիորեն շփոթություն կպարգևի իր վաստակը մասնատողին՝ ավելի պատկառելի երևալով կուռ  միասնությամբ։  Ասել է թե,  բոլոր այդ  ժանրերը նրա համար եղել են մարկանց  դիմելաձևի գունեղ բազմազանություն,  օգնել՝ ասելիք-ճշմարտությունը դարձնել ցայտուն։  Ու դրանից էլ  Վազգեն Օվյանի գեղարվեստական  գործերը չեն կորցրել իրենց այժմեականությունը։  Ընթերցելով նրա երգիծական պատումները,  միայն լիաթոք ծիծաղ,  հոգու ջերմություն չէ ապրածդ,  նաև զգում ես այնքան անհրաժեշտ հոգևոր աջակցություն

Եթե ծիծաղ է,  ուրեմն եկեք այնպես ծիծաղենք,

         Որ կյանքի վրա մեր այդ ծիծաղով արատ չմնանք։

Վազգեն Օվյանը գրել է կյանքում անկեղծ  պահվածքը չեղծող,  ժամանակի դավերը բացճակատ ընդունողների անունից,  իր իսկ խոսքերով՝ արդարությունը  արդարացնելու համար։

  Տուր ինձ այնպիսի մի հաստատ հավատ,

Որ իմ հավատը չդավեմ հանկարծ.

Հեռու պահիր ինձ մարդկանցից կավատ

Ու զավակներից՝ նենգ ու բերանբաց։

Մի  առիթով  խոսելով գրչընկերոջ  մասին արձակագիր  Մաքսիմ  Հովհաննիսյանը  նշել  է. «Արցախյան շարժման ամբողջ ընթացքում ես ցավով,  կսկիծով,  վշտով ինքս իմ մեջ արձանագրում էի.  եթե Վազգեն Օվյանը ողջ լիներ,  մեր շարժումը գուցե ինչ-որ այլ երանգ ունենար։  Վազգենը իր մեծ լուման կմտցներ շարժման մեջ,  հատկապես շարժման առաջին տարիներին,  երբ գաղափարական  պայքար էր գնում։  Ես հավատացած եմ,  որ այդ տարիներին, իսկապես, կփայլատակեր Վազգեն Օվյանի մեծ տաղանդը՝ որպես երգիծաբանի,  որպես գրողի,  մտավորականի,  մտածողի։ Նա,  մեր արցախյան մշակույթին մեծ ծառայություններ  է մատուցել իր գեղեցիկ պոեզիայով,  դրամատուրգիայով,  ժուռնալիստիկայով։  Վազգենը,  ի տարբերություն շատերի,  վաղ բացվեց։  Դեռևս դպրոցական տարիներից երևում էր մարզային թերթի էջերում, ու հետագայում բացահայտվեց նրա մեծ տաղանդը։  Ես սա ասում եմ առանց վերապահումների։  Բազմակողմանի,  բազմեզր գրող էր և գրականության բոլոր բնագավառներում էլ թողեց իր հետքը,  իր տեղը գրավեց արձակում,  պոեզիայում,  դրամատուրգիայում։  Մենք վաղ կորցրինք  Վազգեն Օվյանին,  բայց այն,  ինչ նա թողեց սերունդներին՝ մնայուն գործեր են»։

Կյանքի զավեշտ  դասերը նրա երգիծանքի նյութն էին։  Կեղծավորին իր  գործում մշտապես աջակցել է շողոքորթը,  սնապարծը իր «արվեստի» ուժով երկինք է հանում սեփական և այլոց չիրականացված երազանքները՝ իբրև իրականություն,  անդեմ  ոտանավորիչը իր նոր հանգը գտնում է ճոխ խնջույքներում ու աչք գցում անմահությանն ու փառքին,  քաղքենին չի նկատում  կաշառակերի ափաշկարա գործարքները՝ իր անդորրը գերադասելով։

Ազնվությունը երիցս կծաղրվի նրանց կողմից,  արդարությունը՝ վտարանդի կդառնա։ Ու հենց իր հերոսների ստեղծած աշխարհից  Վազգեն Օվյանը փրկել,  ամբարել է ճշմարտությունը՝ իբրև մեծագույն արժեք,  ու կրկին վերադարձել մարդկանց։  Աստված  մարդուն ստեղծել է արարչության վերջին օրը,  երբ հոգնած էր արդեն։  Ասել է թե,  բանական էակը կատարյալ չէ,  բայց հենց  մարդուն են  տրված հայրենասիրության,  լավի,  գեղեցիկի արարման ու գնահատման բոլոր գագաթները։   Երևան հանելով մարդու այպանելի  թերությունները,   հեղինակը ցուցանել է մարդու հանդեպ ունեցած իր սերն ու հավատը,  երգիծանքի ուժով ձգտել օգնել դիմացինին։  Չէ± որ հենց  մարդուն է վերապահված՝

Հարատևելու այն սուրբ տանջանքը,

Որ հավասար է խոլ-խիզախության։

Գրական հարուստ ժառանգություն է թողել Վազգեն Օվյանը։  Չափածո  և արձակ  գործերի  մի  շարք  ժողովածուների  հեղինակ  է։  Արցախի մայր-թատրոնի խաղացանկում պատվավոր տեղ ունեն Օվյանի «Մեծ լոռեցին»,  «Լուսաբացը լեռներում»,  «Պըլը Պուղին» դրամատիկ գործերը։

Հիասթափությունները ապրել է իմաստորեն ու արժանապատվությամբ, ինքը լավ գիտեր իր գրչի ուժը.

Ինձ ստիպեցին ուղտի պես չոքել,

Բայց ես  ուղտ չէի,  այլ՝ արշավաձի։

Գրողի  ներշնչանքի աղբյուրը,  նեցուկն ու ապավենն  Արցախն էր,  որի զարթոնքին ու ազատությանը հավատում էր։

Արձակագիր  Մարսել  Պետրոսյանի  գնահատմամբ` «Վազգեն  Օվյանն իր գործընկերների և ընթերցողների հիշողության  մեջ մնաց որպես, բառիս լայն իմաստով` հասարակ,  բայց արժանապատիվ քաղաքացի, Արցախի հոգս ու ցավով ապրող տաղանդաշատ ու բազմաշնորհ մի անձնավորություն։

Նա խենթ ու ազատամիտ մարդ  էր,  անհաշտ՝ չարի ու անարդարության հանդեպ,  համարձակ ու խիզախ՝ կյանքում և ստեղծագործության մեջ։

Անսահման դժվար է լինել շնորհալի լրագրող,  միաժամանակ՝ բանաստեղծ,  արձակագիր,  դրամատուրգ,  ֆելիետոնիստ ու պարոդիստ։  Սակայն այս դժվարությունը ամենևին էլ չէր տարածվում արվեստագետ Վազգեն Օվյանի վրա։

Ստեղծագործում էր թեթև ու դյուրին,  ցուցաբերում նախանձելի աշխատասիրություն և արդյունավետություն` միշտ մնալով ընթերցողների ուշադրության կիզակետում,  ինքն էլ իր հերթին մնալով մոլի  ընթերցող։

Նրա թողած գրական ժառանգությունն այսօր էլ չի կորցրել իր հմայքն ու արժեքը»։

Հիրավի,  Վազգեն  Օվյանն  իր  հոգում հողի ուժն ու ըմբոստությունն էր զգում.  Արցախում  ոգին անխորտակ է, երազը՝ անմեռ։  Եվ նա որդիաբար սարսռում էր այն մտքից՝

Թե,  որ դառնամ ես տարագիր

Ու ոտքիս տակ հող չունենամ

Ղարաբաղս կաղաղակի,

– Քեզ պես որդի թող չունենամ…

Նվարդ  Ալեքսանյան

Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ Հրաչյա Ռուխկյանը գրել է. «Վազգեն Օվյանի մեջ սերտ  զուգակցված են  տաղանդավոր բանաստեղծը,  հրապարակախոսը,  առակագիրը և,  միաժամանակ,  պայծառ մարդն ու հայրենասերը»։ Հիրավի,  երգիծաբան,  արձակագիր,  դրամատուրգ և բանաստեղծ Վազգեն Օվյանի գրական ժառանգության մեջ դժվար է գերապատվություն տալ արվեստագետի  ինքնաարտահայտումն ավելի լավ արտացոլող ժանրի,  քանզի գրողի անուրանալի շնորհքը մնայուն գործեր է  արարել բոլոր ժանրերում

Read More


«ԱՐՄԱՎ» հրատարակչությունը լույս է ընծայել ԱԼԻՍԱ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ «ՏՈՒՆԴԱՐՁԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ» բանաստեղծությունների գիրքը

Ալիսա Բաղդասարյանի նոր ժողովածուն պատերազմից հետո տուն դարձող մարդու առճակատումն է իր նոր ճակատագրի հետ։ Պատերազմից հետոյի ժամանակը գրքում կազմաքանդվում է, սկզբնավորում տունդարձի ճանապարհը։ Հեղինակի գեղարվեստական մտածողությունը սերտորեն առնչվում է ժամանակի և տարածության կատեգորիաներին, որտեղ բացահայտվում է բանաստեղծական լեզվի նոր իմաստավորում, ընդգծվում է այդ լեզվական ձևերի ճշգրտությունն ու արտահայտչականությունը։


Բարի տարեդարձ, Հրաչյա Բեգլարյան…

Մշակ է նա ու շինարար,

Բայց հասարակ մարդ մի կարծիր,

Գիտնական է ու զորավար,

Բազմավաստակ ղարաբաղցին:

ՂԱՐԱԲԱՂՑԻՆ


87-ամյա հեղինակը՝ Գրողների միության անդամ

Այսօր՝ հունիսի 16-ին, Արցախի Գրողների միության մի խումբ անդամներ՝ Գրողների միության նախագահ Նորեկ Գասպարյանի գլխավորությամբ, այցելել և ԳՄ անդամատոմս են հանձնել «Անմահ պատանի», «Կարմիրավան», «Գերդաստանի ճակատագիրը», «Մորս վիշտն ու տառապանքները» և մի շարք այլ գրքերի հեղինակ Ալեքսանդր Հասրաթյանին: Նա Արցախյան առաջին պատերազմի ազատամարտիկ Իգոր Հասրաթյանի հայրն է: Հերոսաբար զոհված Իգորը նույնպես ստեղծագործում էր: «Իգորը մանկուց առանձնանում էր ուսման նկատմամբ մեծ հետաքրքրությամբ, գաղափարակիր էր, սկզբունքային: Որդուս մասին է իմ «Անմահ պատանի» գիրքը»,-պատմում է 87-ամյա գրողը: Այն հարցին, թե ո՞րն է իր հիմնական ասելիքը, Ալ. Հասրաթյանն առանց երկմտելու կարևորում է. «Աշխարհքը կառուցողը, հարստացնողը մարդն է, քանդողն էլ է մարդը: Սա էր իմ ասելիքը»: Արցախի գրողների միության նախագահ Նորեկ Գասպարյանը վերհիշում է. «Ալեքսանդր Հասրաթյանին ճանաչել եմ, երբ ձեռքիս հայտնվեց Իգոր Հասրաթյանի ձեռագիր գիրքը: Իգորն ուսանող էր: Ինչքան կարդում էի, այնքան համոզվում էի, որ գործ ունեմ հանճարեղ մի երիտասարդի հետ: Գրողների միության նախագահ Վարդան Հակոբյանի հետ միասին և որոշ դասախոսների աջակցությամբ մեզ հաջողվեց տպագրել գիրքը: Այդ ընթացքում ավելի լավ ճանաչեցի Ալեքսանդր Հասրաթյանին՝ հրաշալի մտավորականին, տուն ու տեղ կորցրած, բայց երբեք չհուսահատված մարդուն: Ես չգիտեի, որ ինքը ստեղծագործում է: Տարիներ անց ինձ նվիրեց իր հեղինակային գիրքը: Այդպես երկրորդը, երրորդը, չորրորդը: Չեմ երկմտի ասել, յուրատիպ ոճով մի ամբողջ սերնդի պատմություն է նա ներկայացրել, թե ինչպես են թողել իրենց օջախները՝ Կոռնիձորից սկսած, Բաքու, Մարտակերտ, վերջում Ստեփանակերտ տեղափոխվելով: Կարծում եմ, բոլոր նրանք, ովքեր հետագայում փորձելու են ուսումնասիրել մեր պատմությունը, անպայման արժեքավոր տեղեկություններ գտնելու են Ալ. Հասրաթյանի գրքերում»: Արցախի գրողների միության անդամ Նվարդ Ալեքսանյանը գնահատանքի իր խոսքն է ասում. «Ալեքսանդր Հասրաթյանը մեր հանրության ակտիվ անդամ է, մարդ, ով անցել է բազում փորձությունների միջով: Հայրը, պայծառ պահելով որդու հիշատակը, ձգտել է անել ամեն ինչ, որ արցախցի մտավորականի ձայնը լսելի լինի: Ես նրան միշտ տեսել եմ տարբեր միջոցառումներում ելույթներ ունենալիս: Նա միշտ հանրությանը ասելու ջերմ խոսք ուներ, ինչն իր հոգու պայծառությունից է բխում: Այսօր մեծ ուրախությամբ եկել եմ որպես Արցախի գրողների միության արժանավոր անդամ անդամատոմսի հանձնման արարողությանը մասնակցելու: Բոլորս պետք է նրան որպես լավ օրինակ դիտենք, քանի որ ապրում է այս օրով, բայց միշտ հայացք ունի դեպի մեր երկրի ապագան»:

Գայանե Գևորգյան

Այսօր՝ հունիսի 16-ին, Արցախի Գրողների միության մի խումբ անդամներ՝ Գրողների միության նախագահ Նորեկ Գասպարյանի գլխավորությամբ, այցելել և ԳՄ անդամատոմս են հանձնել «Անմահ պատանի», «Կարմիրավան», «Գերդաստանի ճակատագիրը», «Մորս վիշտն ու տառապանքները» և մի շարք այլ գրքերի հեղինակ Ալեքսանդր Հասրաթյանին: Նա Արցախյան առաջին պատերազմի ազատամարտիկ Իգոր Հասրաթյանի հայրն է: Հերոսաբար զոհված Իգորը նույնպես ստեղծագործում էր: «Իգորը մանկուց

Read More


«Տունդարձի ճանապարհին». գրքի շնորհանդես Ստեփանակերտում

Հունիսի 22-ին Արցախի Գրողների միության նախաձեռնությամբ Ստեփանակերտի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հանրապետական գրադարանում տեղի է ունեցել բանաստեղծուհի Ալիսա Բաղդասարյանի «Տունդարձի ճանապարհին» գրքի շնորհանդեսը:

«Ալիսա Բաղդասարյանի նոր ժողովածուն պատերազմից հետո տուն դարձող մարդու առճակատումն է իր նոր ճակատագրի հետ: Պատերազմից հետոյի ժամանակը գրքում կազմաքանդվում է, սկզբնավորում տունդարձի ճանապարհը»,- գրքի նախաբանում գրում է խմբագիր Սլավի-Ավիկ Հարությունյանը:

Արցախի գրողների միության նախագահ Նորեկ Գասպարյանն իր խոսքում ողջունեց այն համարձակությունը, որն ունի նոր սերունդը: «Բանաստեղծության մեջ եթե կա երկմտանք՝ ասե՞մ, թե՞ չասեմ, դա արդեն բանաստեղծություն չէ: Գիրքը լեփ-լեցուն է սիրո խոստովանությամբ»,-ասաց Նորեկ Գասպարյանը՝ նշելով, որ կարդալով գիրքն անհնարին է պատերազմում ապրող, և կարծես, պատերազմից դուրս գտնվող կնոջը չտեսնել: «Այստեղ և ողբերգություն կա, և սիրո ցնծություն, և խոստովանություն»,- նկատում է Գրողների միության նախագահը:

Արցախի գրական ընտանիքի նահապետ, բանաստեղծ Սոկրատ Խանյանի բնորոշմամբ՝ Ալիսա Բաղդասարյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն թարմացող խոսքի երանգներ է բերում ։ «Հայկական պոեզիան շարունակում է թարմանալ, նոր սերունդն իր աշխարհընկալումը բանաստեղծորեն բերում է միանգամայն այլ պատկերավորությամբ: Նորից բառը դառնում է բազմիմաստ ու սիրտ շոյող»,- ասաց Սոկրատ Խանյանը:

Հոգեբան Արզիկ Մխիթարյանի խոսքով՝ տողատակերից է զգացվում, որ բանաստեղծուհին ասելիք ունի, և որպես արտահայտչամիջոց համարել է բանաստեղծությունը: Բանաստեղծուհի, գրականագետ Տաթև Սողոմոնյանի համոզմամբ՝ եթե գիրքը փակելուց հետո ապրումակցում ես հերոսուհու հետ, նրա նման ժպտում, հիասթափվում ու ծիծաղում, ուրեմն կայացել է գիրքը, կայացել է գրող-ընթերցող հանդիպումը:

«Ալիսա Բաղդասարյանի Տունդարձի ճանապարհը հետաքրքիր է և լի կյանքոտ ապրումներով. ես սիրեցի այն և ուրախ եմ, որ Արցախում ձևավորված գրական ընտանիքում կարդում են միմյանց և ապրում միմյանց ձեռքբերումներով»,- ընդգծեց բանաստեղծուհի Սոնա Համբարձումյանը: Հեղինակի բնութագրմամբ՝ գրքում արցախցու հոգեվիճակն է, տունդարձի ճանապարհին նրա ընկալումները, սպասելիքներն ու հիասթափությունը, միաժամանակ հայրենիքին նվիրվածությունն ու վերադառնալու իղձը: «Գրքիս մեջ լավատեսությունն ընդգծված է, որովհետև եթե մենք կարող ենք ընթերցել, թե ինչ տառապանք ու կորուստներ է ունեցել արցախցին, ապա կարող ենք տեսնել լույսը, որը պետք է բացվի նրա համար: Գիրքը արցախցու կերպը, նրա ապրելու յուրօրինակ ձևն է ընդգծում»,- նշեց Ալիսա Բաղդասարյանը:

Բանաստեղծուհի Զարինե Սառաջյանի բնորոշմամբ՝ չհանձնվելու, արարելու և լուսավոր հավատով վաղվան նայելու համոզմունքն է ընկած գրքի հիմքում: Միջոցառմանը բանախոսությամբ հանդես եկան բանաստեղծներ, տեսաուղերձով Ա. Բաղդասարյանի ստեղծագործություններն ու անհատականությունն արժևորող խոսքով են հանդես եկել մտավորականներ Հայաստանից ու Սփյուռքից:

Բանաստեղծուհու ստեղծագործություններից ասմունքեցին ուսանողները:

Լուսինե ՇԱԴՅԱՆ

Հունիսի 22-ին Արցախի Գրողների միության նախաձեռնությամբ Ստեփանակերտի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հանրապետական գրադարանում տեղի է ունեցել բանաստեղծուհի Ալիսա Բաղդասարյանի «Տունդարձի ճանապարհին» գրքի շնորհանդեսը: «Ալիսա Բաղդասարյանի նոր ժողովածուն պատերազմից հետո տուն դարձող մարդու առճակատումն է իր նոր ճակատագրի հետ: Պատերազմից հետոյի ժամանակը գրքում կազմաքանդվում է, սկզբնավորում տունդարձի ճանապարհը»,- գրքի նախաբանում գրում է խմբագիր Սլավի-Ավիկ Հարությունյանը: Արցախի գրողների

Read More


ՍՈՆԱ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ

Ծնվել է 1990թ. դեկտեմբերի 1-ին

2007-2013թթ. ավարտել է ք. Ստեփանակերտի «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի իրավագիտության բաժինը:

2023թ. – ՀՀ ԳԱԱ և Գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայի հայցորդ

Արցախի /2009, N58/, Հայաստանի /2012, N81/ և Բուլղարիայի /2016, N972/ գրողների միության անդամ է:

Տպագրվում է Լիբանանում, Ռումինիայում, Աբխազիայում, Վրաստանում, Ռուսաստանում, Լոս Անջելեսում և այլուր, ինչպես գրքերով, այնպես էլ պարբերական մամուլում:

3 բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ է՝ «Ի դեմս արևի» (2009) և «Երկու բառ ունեմ քեզ ասելու» /հայերեն ռուսերեն բաժիններով/  (2012), «Գանգրահեր կարոտ» (2019)

ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՆԿԱՐԱԳԻՐ

2013թ.-ից ցայսօր Ստեփանակերտի  «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի իրավագիտության ամբիոնի դասախոս:

2020 թ.-ից ցայսօր Արցախի Հանրապետության կադաստրի և պետական գույքի կառավարման կոմիտեի աշխատակազմի իրավաբանական բաժնի պետ:

ՄՐՑԱՆԱԿՆԵՐ

2023 թ. արժանացել է LIBREX միջազգային գրական մրցանակի /Ռումինիա/

2021թ. արժանացել է Հայաստանի գրողների միության երկրորդ մրցանակին:

2014թ.-ին արժանացել է Պոեզիայի Եվրոպական մրցանակի:

2012թ. Պոեզիայի միջազգային փառատոնի դափնեկիր է:

2011թ.-ին արժանացել է Արցախի գրողների միության տարվա մրցանակին /  <փետուր և եղեգ>բանաստեղծական շարքի համար/

100 օրյա

Մենությունը

Թանկ շրջանառություն է

Արյան անհրաժեշտություն է ստանում

Բենզինը

Սահմանին վտանգավոր

Գործողություն է

Գյուղատնտեսությունը

Համացանցային շփումները՝

Դավաճանության սկիզբ….

Պառկել եմ կրակվող

Դաշտի

Հողի մեջ ու երկնքի

Աստղերն եմ հաշվում

Մեկ, երկու… հարյուր

Հետո

Խառնում եմ հաշիվս

Գարնան բողբոջի փոխարեն

Փամփուշտն է պայթում

Ծաղիկների փոխարեն՝

Սննդի կտրոններ են հնանում…

Սուպերմարկետն անվճար մուտք է

Դատարկ պահարանների ցուցահանդես

Ասում են՝ երկիրը լքում են,

Որ շարունակեն սիրել երկիրը*

Հարյուրօրյա անազատության մեջ

Ոչ ոք չսովորեց սիրել

Ազատությունը

Անկախությունը…

21.03.2020+3

ՍԽԱԼՎԱԾ ԺԱՄԵՐ

4 ժամ

Մտքերով եմ ընկել

Եւ երեք պտույտ շրջել

Ստեփանակերտում՝

Դեղին ավտոբուսի

Կարմիր մի կետ…

Սուրբ Հակոբ եկեղեցու բակից

Սկսվում է

Ավտոշարասյունը

Վարորդները

Չեն աղոթում

Հայհոյում են

Գազատարը փակողին

Լիցքավորողին՝ դանդաղաշարժության

Փետրվարին՝ սառնության

Եւ գուցե ինձ՝ անտարբերությանս համար…

3 ժամ

Քնելուց առաջ

Փնտրում եմ

Նորություն

Անգլերեն բառապաշար հարստացնելու միջոցներ

Անհավանական փաստեր

Գիրք՝ վաղը ընթերցելու համար

Օրենքների համեմատություններ

Հաջողված բիզնես փաստեր

Կոդավորված ճարտարապետություն

Գրողների սիրային արկածներ

Քնելուց առաջ

Հարցնում եմ ինձ՝

Հիշեցի՞ր

Իրո՞ք քեզ պետք է…

Առավոտյան արթնանալը

Հրաշք է

Մտքերիս հետ անհաշտ աչքերս

Անհանգիստ փնտրում են

Մթություն

Անձայն տարածություն,

Ափերս

Խաբեությունից փախած

Կարմիր կետն է

Փողոցի մեջ նույնքան

Մենակ,

Որքան

Ես՝ անկողնում ։

3 ժամ

Աշխատանքի վայրում

Սուրճի վրա լողացող

Պատկերներին եմ հետեւում

Եւ մոռանում

Շենքի արտաքին

Գեղեցկության եւ

ներքին խղճուկության մասին,

Մոռանում եմ

պաշտոնիս

Ու շենքի ներսի

Հավասարազորության մասին

Մոռանում եմ

Որ բարի լույս

Չեմ ուղարկել

Ինձ որոնող

Աչքերի տիրոջը

Եւ վայելում եմ

Ինձ,

Ով

Ունի

Աշխարհ

Հոգատարության պարուր

Մամայիս մենակ չթողնող պապա

Համով

ու պահանջկոտ մամա

որդի

Ու

չհրկիզվող ժամեր…

Ես սիրում եմ ինձ։

2 ժամ

Կանգնած եմ

<Արման> սուպերմարկետի առջեւ

սառնությունը սողում

պարուրվում է

ինձ

Սիրածս օծանելիքի հոտի պես

Ծծվում է իմ մեջ

Դողում է ժպիտս

40, գուցե 50 մարդանոց հերթում

Ես միակն եմ, ով այստեղ է

Ուղղակի կյանքը զգալու համար,

Ուզում եմ գնել, որպեսզի զգամ

Ընտրության իրավունքիս հաճույքը։

22 ժամ

Աշխատում եմ

Մայր

Անհնազանդ դուստր

Քչախոս քույր

Համով մորաքույր

Ինքնատիպ դասախոս (ուսանողներս համոզված են)

Իրավաբան

Նվիրված ընկեր

Գրող

Անկեղծ զրուցակից

Չհրկիզվող կյանք

Հետաքրքիր անծանոթ

Աշխատում եմ

Որ

Օրական առավելագույնը 50 հազար դրամ

սահմանափակում ունեցող բլոկադային բանկոմատից օգտվեմ

15 օր՝ առավելագույնս

Բայց չի ստացվում

Միշտ 11 օր պակասում է…

18.02.2020+3

***

Խմում եմ քամի

Տերևների փոշով խեղդված,

Հարբում է քայլը, հետո քայլերը։

Արգելված կրակոցները,

Անզեն սահմանները

Պահմտոցի խաղացող փոքրիկ են`

Ծառի հետևում կանգնած,

Ում վաղուց “ստուկ” են արել…

Խմում եմ քամի

Լեռներից է իջել ` արյան համով ,

Հարբում է հանդիպումը, հանդիպումները

Պարտադրված ստորագրությունը,

Գաղտնի պայմանավորվածությունը,

Խոստացված տարածքները

Սխալ թվի վրա դրված խաղադրույք են,

Չեն շահելու խաղացողները,

Միայն խաղատունը…

Խմում եմ քամի

Ինքնաթիռներ գրկած,

Եռացող հողի

Մանրահատիկներ նետող

Հարբում է միտքը, մտքերը

Ստրասբուրգում Ֆրանսիայի եվրոդատարանը,

Հաագայի խաղաղության պալատը Նիդերլանդներում

Կշեռքի նժարներ են`

Որքան ծանրանում է մեկ նժարը,

Մյուսն այնքան հեռանում է արդարադատությունից…

Գերեվարող, ինքնիշխան սահման,

խաղաղ բնակչի իրավունք չճանաչող

Ագրեսոր իմ հարևանը

Ծանրացնում է իր նժարը,

Իմ երկրից հեռանում են

արդարությունը,

Ազատությունը,

Խոհեմությունը,

Օտար վիզաներ են ստանում

Խաղաղությունը,

Նվիրվածությունը,

Հոգատարությունը

Սպասելով անվերադարձ թռիչքի…

Խմում եմ քամի…

Իմ քամի, ես խմում եմ քեզ…

17.11.2020+1

  Ծնվել է 1990թ. դեկտեմբերի 1-ին 2007-2013թթ. ավարտել է ք. Ստեփանակերտի «Գրիգոր Նարեկացի» համալսարանի իրավագիտության բաժինը: 2023թ. – ՀՀ ԳԱԱ և Գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայի հայցորդ Արցախի /2009, N58/, Հայաստանի /2012, N81/ և Բուլղարիայի /2016, N972/ գրողների միության անդամ է: Տպագրվում է Լիբանանում, Ռումինիայում, Աբխազիայում, Վրաստանում, Ռուսաստանում, Լոս Անջելեսում և այլուր, ինչպես գրքերով, այնպես էլ պարբերական

Read More


Երկու իրականություն կամ՝ ապագայի վկաները

Ամեն ինչ  խառնվել է։ Աշխարհը հոգեվարքի մեջ է։ Միտքը մթագնել է, բանականությունը  զրկվել է  տարածքից։ Ոչ մեկի ձեռքին ճրագ չկա։ Ոչ մեկը ոչ մեկին չի փնտրում։ Մեկ-մեկ, թվում է ՝ Աստված ինքն էլ է սկսել վախենալ իր իսկ արարածից։ Երկիրն էլի գնում է երկրի վրա, մարդը՝ մարդու…բաժանող չկա։ Բոլորը դիտորդ են, նաև՝ ծափահարող։ Խոսքն իմաստազուրկ է։ Լռելը՝ շնորհ։ Խաղաղությունը՝ թմրանյութ։ Կործանման տանող ճանապարհի կամավոր ընտրություն։

Ապագայի վկաները՛…Պինդ բռնեք նրանց ձեռքը…և դիմավորեք նոր փրկչին…միայն նա կարող է, նա է, որ չգիտի ինչ է պարտությունը, նա է, որ մենակ գնացել է հազարների դեմ…ամենաազնիվը, ամենաանկեղծը, ժողովրդի մասին եզակի մտածողը…վեհը՛…ընտրյալը՛…ուղարկվածը՛…

Տիրոջ դեմ գնալը մեղք է…

Դժոխքի կրակները կմոխրացնեն ձեզ, գիշատիչ թռչունները կփորեն ձեր աչքերը, չեք զգա արևի ջերմությունը, սելավները կքշեն-կտանեն ձեր տներն ու  գերեզմանները…

Մի՞թե սարսափելի չէ…

… Երբ չես տեսնում թշնամիներիդ…երբ կորցնում ես հոտառությունդ…ճամփորդի զգացողությունը…

Որտե՞ղ ես… վախենում եմ ասել՝ մնացել ես դրսում…և ով ուզի, կարող է քարկոծել քեզ, կախաղան հանել, ստիպել տկլոր պարել կատաղած ամբոխների առաջ, գովերգել թշնամիներիդ…

Ինչքա՛ն տխուր է… թա՛նձր է ամոթը…և թաքնվելու տեղ չկա։ Մեր ատելությունն ու արհամարհանքը մեզ են  հոշոտում, ո՜չ թշնամուն, անիծում ենք մեր ցեղակցին, էլի՝  ո՜չ թշնամուն, հալածում ենք մեր մերձավորին և կրկին՝ ո՜չ մեր թշնամուն…

Թալանվում ենք, դատարկվում, մնում մենակ… ընդամենը մի հարցի հետ՝ ինչո՞ւ, մեր ո՞ր մեղքի համար…Այդպես՝ միշտ, բոլոր ժամանակներում…Ո՞վ է հերոսը, որտե՞ղ է առաջնորդը…

Իսկ ժողովուրդը շարունակում է ընտրել բարաբային…Խաչվողը միշտ էլ Աստծո որդին է…

Նորանոր կազմակերպություններ, հանձնաժողովներ, բոլորից դժգոհողներ,  խորհուրդներ, օգնականներ, շա՛տ, չթվարկվող, հաճախ  բանականության  դաշտից դուրս։  Եվ բոլորն էլ բոլորի դեմ, իրար նետահարող…Եվ ամենաօգտագործվող բառը՝ դավաճան, նախկիններ, անընդհատ, միշտ՝ նախկիններ ու դավաճան…փողոցային բառամթերք ամենաբարձր ատյաններում…ով՝ ավելի կոշտ, ավելի շատ, ավելի լկտի, ավելի բարձր…Տիկնայք ու պարոնա՞յք…այդ դո՞ւք եք…Քիչ էր մնում չճանաչեի…շատ եք  փոխվել…իրարից չեմ տարբերում…Եվ ուրեմն՝ կեցցե՛ն տղամարդ կանայք…ինչքան շատ, այնքան՝ լավ…Փրկությունը դրանից է…Եթե համաձայն չեք, ասեք, որ համաձայն չեք, ձայն հանեք, արտահայտվեք, նոր միություններ ստեղծեք, մի նոր  հանձնաժողով՝ ասենք հենց ժամանակակից բառամթերքով ու խոսույթով զբաղվող… տղամարդ կանանցից ու տղայական պահվածքով հասուն այրերից կազմված…

Չե՞ք     մոռացել, չէ՞, երկիրը…

Իսկ ասկյարն  արդեն ներսում է, տանդ մեջ, կողքիդ ու հոխորտում է, ուշունց է տալիս, քեզ համարում է վախկոտ, շուն, անտեր ու անտուն։  Մի ժամանակ զինվորիդ առաջ չոքած, լացող, իր գերագույն գլխավորին  հայհոյող-անիծող նույն ասկյարը…Չասե՞մ մեղավորը դու ես, միայն ու միայն դու…Հանկարծ չփորձես ինձ համոզել, որ այսօրվա  ասկյարը 90-ականների ասկյարը չէ, որ փոխվել է, դարձել է  հատուկ ջոկատային, անցել է զորավարժություններով, ռազմական կթություն է ստացել արտասահմաններում, որ այսօրվա ասկյարը կապ չունի նախկինների հետ, որ սա նոր թուրք է, նոր սերնդի  ներկայացուցիչ, նոր գաղափարներով ու գիտելիքներով զինված…Չփորձես, ես հավատացողը չեմ։ Գիտե՞ս ինչու, որովհետև հարյուր տարի էլ անցնի, նա մենակ չի գրոհելու քո տունը, քո բնակավայրը, քո ԵՐԿԻՐԸ…Նա մենակ չի կանգնելու քո առաջ…չի փոխվելու նրա ոհմակային մտածողությունը…Հազարից մեկն, իհարկե, հնարավոր է, ամեն տեղ էլ բացառություններ լինում են, բայց որ քեզ հրավիրի մենամարտի, տեսնեմ էլ, չեմ հավատա, հավատացի՝ կնշանակի ես դրան երբեք չեմ ճանաչել ու չեմ ճանաչում։

Այդ դու ես դրան, կներես, դարձրել չգիտեմ ինչ ու բարձրացնում ես ձեռքերդ, հանձնվում ես, թույլ ես տալիս հոշոտել ունեցածդ, քեզ կտակվածը, թույլ ես տալիս ծաղրել քեզ, արհամարհել…վերջնագիր ներկայացնել…

Վախենո՞ւմ ես։ Իրավունք ունես չպատասխանել։ Կարող ես, նույնիսկ, մեղադրել ինձ՝ քեզ այսպես, օրը ցերեկով, միջազգային հանրության աչքի առաջ  վիրավորելու համար։ Բայց այդպես դու նաև քեզ ես մեղադրելու։ Ի՞նչ տարբերություն՝ ես, դու, նա, մեր ազգակից-ցեղակիցները, Արցախում, Հայաստանում, օտար երկրներում…Մեր տաս միլիոնից յուրաքանչյուրը մեղավոր է, տաս միլիոնից ոչ մեկը չի փորձել փակել իր բերդամրոցի դարպասները…Տաս միլիոնը հեռացել է ԵՐԿՐԻՑ և, ամենաողբերգականը, վախենում է վերադառնալ…

Չէ, ես այստեղ եմ, եղբայրս էլ, բարեկամս, մտերիմներս…ընկերներս…մանկությունս, հիշողությունս ամբարած պապս։ Մենք…Եվ խնդրում-պահանջում եմ՝ չհամարձակվեք հարցնել  ինչ ենք անելու, երբ թշնամին կրկին գա մեզ վրա։ Եվ, մի բան էլ, հրամանի նման, մեր փոխարեն որոշում չկայացնել։ Հետո չասեք՝ չեք զգուշացրել…

Նորեկ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

Ամեն ինչ  խառնվել է։ Աշխարհը հոգեվարքի մեջ է։ Միտքը մթագնել է, բանականությունը  զրկվել է  տարածքից։ Ոչ մեկի ձեռքին ճրագ չկա։ Ոչ մեկը ոչ մեկին չի փնտրում։ Մեկ-մեկ, թվում է ՝ Աստված ինքն էլ է սկսել վախենալ իր իսկ արարածից։ Երկիրն էլի գնում է երկրի վրա, մարդը՝ մարդու…բաժանող չկա։ Բոլորը դիտորդ են, նաև՝ ծափահարող։ Խոսքն իմաստազուրկ

Read More


Բանաստեղծուհի Սոնա Համբարձումը ռուսագիր Նինա Գաբրիելյանի բանաստեղծությունների հայերեն թարգմանությամբ մասնակցել է Ռուսաստանի գիտության և մշակույթի կենտրոնի կողմից սկսնակ թարգմանիչների համար կազմակերպված գրական թարգմանության լիդերների համահայկական մրցույթին և «Պոեզիայի թարգմանություն» անվանակարգում զբաղեցրել երկրորդ մրցանակային տեղը:

Գաբրիելյան Նինա- բանաստեղծ, արձակագիր, նկարիչ, մշակութաբան:

Ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոսկվայում: 1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մ. Տորեզի անվան պետական մանկավարժական համալսարանը: Որպես բանաստեղծ տպագրվում է 24 տարեկանից: Հեղինակ է §Եղեգնյա փող» (1987),  «Նռան հատիկ» (1992), «Երգող ծառը» (2010) բանաստեղծությունների և  «Խոտի տերը» (2001) արձակ ժողովածուների: Ակտիվ զբաղվում է դասական և արդի հայկական, հնդկական, ղազախական, մալայական, ֆրանսիական, աֆրիկյան պոեզիայի, արձակի թարգմանությամբ: Այդ թարգմանությունները տպագրվել են ավելի քան 30 բանաստեղծական ժողովածուներում: Նրա բանաստեղծությունները թարգմանվել են հայերեն, անգլերեն, մալայերեն, բուլղարերեն, ինդոնեզերեն, վրացերեն, հունարեն և սերբերեն, իսկ արձակը՝ իտալերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, շվեդերեն և արաբերեն լեզուներով:

Գիտահետազոտական աշխատանք է կատարում գրականագիտության, արվեստի պատմության և մշակութաբանության ոլորտներում: Միջազգային փառատոների և գիտաժողովների մասնակից է: Հեղինակ է գիտական ամսագրերում և ժողովածուներում տպագրված հոդվածների:

Մոսկվայի, Հայաստանի գրողների միության և Միջազգային նկարչական ֆոնդի անդամ է:

Պարգևատրվել է ՀՀ սփյուռքի նախարարության «Ուիլյամ Սարոյան» մեդալով, ՌԴ-ում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանատան ոսկե մեդալով, Ռուսաստանի հայ համայնքի «Արծաթե խաչ» շքանշանով, ՀԳՄ  «Կանթեղ» մրցանակով:

Ապրում է Մոսկվայում:

Գեղարդ

Գմբեթը հնչյուններ է խմում

Անտես են դեմքերը

Երգիչների:

Համաչափ ձայնն օրորվում է միայն խավարում

Մի պահ թվում է՝ երգիչ չկա ամենևին,

Միայն մերկ ձայնն է

պղնձե  մեղեդիների թախիծը թափում

Եվ գուցե, պետք չէ իմանալ, թե ով է երգում,

Քանզի ավելին, քան ինքը լցնում է տաճարի տարածությունը

Թվում է՝ էլի մի պահ և վերջ

Երգիչն ըմպեց արդեն սպանիչ ազատությունը,

Մենք բոլորս, բոլորս կգնանք, կջնջվեն անունները:

Խոսքը կբեկվի բղավոցի և շշուկի

Մենք չէ, օ ոչ, մենք չէ, միայն երգն է կարևորը.

Հեռանա մեզանից մեկը, երգը կգտնի մեկ ուրիշին,

նրա մեջ կընկղմվի կարոտով՝ բոլոր ժամանակների,

Կընդարձակի կուրծքը մեռած ձայներով,

Իսկ գմբեթը հնչյուններ է խմում, և ձայնն է մերկանում

Եվ անսկիզբ լույսը երգում է Գեղարդի տաճարում:

Բանաստեղծուհի Սոնա Համբարձումը ռուսագիր Նինա Գաբրիելյանի բանաստեղծությունների հայերեն թարգմանությամբ մասնակցել է Ռուսաստանի գիտության և մշակույթի կենտրոնի կողմից սկսնակ թարգմանիչների համար կազմակերպված գրական թարգմանության լիդերների համահայկական մրցույթին և «Պոեզիայի թարգմանություն» անվանակարգում զբաղեցրել երկրորդ մրցանակային տեղը: Գաբրիելյան Նինա- բանաստեղծ, արձակագիր, նկարիչ, մշակութաբան: Ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Մոսկվայում: 1976 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մ. Տորեզի անվան պետական

Read More


Ո՞վ է առաջնորդողը

Ազգը քաղաքականության մեջ է, ավելի ճիշտ՝ ազգի միակ զբաղմունքը քաղաքականությունն է։ Բոլորը խոսում են, մեծ ու փոքր, կին, թե՝ տղամարդ։ Օր ու գիշեր։ Լռել չկա։ Լռելն անթույլատրելի է, ուղղակի՝ բացառված։ Եվ, ամենահետաքրքիրը, բոլորն էլ գիտեն փրկություն տանող ճանապարհի տեղը, բայց, չգիտես ինչու, փրկչի փնտրտուքը չի դադարում։ Էլ խորհուրդներ Պուտինին, Բայդենին, Զելենսկուն…Է՜լ մեղադրական եզրակացություն, է՜լ ծաղրել, է՜լ ուշունց տալ, է՜լ…մի խոսքով՝ կարգին քեֆ-ուրախություն։ Չզարմանաք, նաև մեր հարևան «գերագույն գլխավորի» ունակությունների, աներևակայելի տաղանդի և ուժի նորանոր բացահայտումներ հայրենական լրատվամիջոցներում։ Իլհամ-Ռեջեփ անբաժանելի զույգն ամենուր է, մեզնից ավելի ներկա մեր լրատվադաշտում, տանը, աշխատավայրում, գյուղերում ու քաղաքներում։ Այդ երկուսն են գլխավոր հերոսը…ասացին, հոխորտացին, արգելեցին, հրամայեցին, որոշեցին…

Երկրորդ պատվավոր հորիզոնականում էլ նախկիններ-ներկաներ-ներկաների-նախկինների ջոկատներն են։ Երբեմն, թվում է, ժամանակը կանգ է առել։ Խոսում են, բայց այն տպավորությունն է, որ դա լսել ես մի քանի տարի առաջ, որ նույն անձերն այդ ճաշատեսակն արդեն մի քանի անգամ մատուցել են՝ ամենևին էլ չմտահոգվելով, որ դու դրանից անընդհատ հրաժարվել ես։

Ասեմ, որ ինձ միշտ էլ հետաքրքրել է, թե, օրինակի համար, ինչ խճանկար կունենայինք, եթե հանկարծ, ինչ-որ հրաշքով, չլինեին այդ նախկինները։ Բայց՝ չէ, պարզվում է, որ նախկիններ ուրիշ ոչ մի երկրում չկան, որ նախկիններ միայն ու միայն մենք կարող ենք ունենալ, որ դա մեր մենաշնորհն է, մեր տարբերությունը, չասեմ՝ ներկաների առավելությունը… Վերջապես՝ ինքս ինձ հո չե՞մ մեղադրելու, ի՞նչ կասեն, խոսքը, բնականաբար, ժողովրդի մասին է։ Չեն ասի՞ էդ ինչո՞վ եք զբաղված, տովարիշչի, ո՞վ է ձեր փոխարեն գործելու, թշնամու առաջն առնելու, ԵՐԿԻՐԸ զորացնելու, մեզ առաջնորդելու։ Իհարկե, կասեն և ճիշտ էլ կանեն։ Հենց դրա համար էլ՝ կեցցե՛ն նախկինները։ Աստված երկար-երկար կյանք տա նրանց բոլորին։ Ոչ մեկի մատը հանկարծ փուշ չմտնի։ Շառ ու փորձանքից ինչքան հեռու, այնքան՝ լավ։

Բայց, եթե ավելի անկեղծ, ես այդ նախկիններին ու ներկաներին իրարից համարյա չեմ տարբերում։ Չէ, այսպես՝ անուն-ազգանունով, տեսքով, հագած կոստյումով, վարած մեքենայով, արտաբերած խոսքով տարբերվում են, բայց…ո՞նց ասեմ, այդ ԵՐԻՏներկաների մեջ այնքա՛ն նախկիններ կան, որ, ճիշտն ասած, մեկ-մեկ շփոթում եմ, խառնում ժամանակները, կորցնում հավասարակշռությունս…չնայած ամենևին էլ չեմ կասկածում, որ այդ ՆԵՐԿԱՆԵՐԸ բոլոր ժամանակների համար են, ուզում եմ ասել՝ նրանք միշտ էլ ներկա են, ամենուր, բոլոր սեղանների շուրջ…նրանք երբեք չեն փոխվում, ոչ խոսքը, ոչ հագ ու կապը, ոչ էլ՝ հարատևելու ձևերն ու մեթոդաբանությունը։ Նրանք են կապող օղակը բոլոր ժամանակների, թեպետ նրանց շրջապատում երբեմն շփոթում-մոռանում ես նույնիսկ ապրածդ ժամանակաշրջանը…

Մի բան ասեմ՝ չզարմանաք, իմ հինգ հազար տարվա պատմությունն ինձ սկսել է վախեցնել։ Ես իմ միամտությամբ, անընդհատ ուրիշներին մեղադրելու բնավորությամբ, օտարներից օգնությո՜ւն սպասելու տեսակով, ինքնուրույն պետություն կառուցելու շնորհների պռատությամբ իմ հազարամյա կենսագրության մեջ չեմ տեղավորվում։ Հինգհազարամյա ԵՐԿԻՐԸ չի կարող և իրավունք չունի այսքան թույլ լինել, այսքան բզկտված, այսքան մեղավոր, ուրիշների առաջ՝ գլուխը կախ, վախեցած, նահանջող…տապանից վռնդված…

Եվ մեր միտքը, մեր բանականությունը, մեր ընթացքը ձևավորող մի հարց՝ Վարդան Մամիկոնյա՞ն, թե՞ Վասակ Սյունի…ո՞վ…առանձին-առանձի՞ն, թե՞ միասին, իրար հե՞տ, թե՞ մենակ…ինչպե՞ս հաղթել, բարձրանալ, առաջնորդել…առանց հայրենասիրական հոգնեցող ճառերի ու սուտ ժողովրդավարության, առանց ամբոխահաճո խոստումների….առանց… կուռքեր…մի՛ շինեք երկրի վրա…

…Անձի պաշտամունք… Հանուն անձի…Հանուն ՄԵԿԻ…Մեր ուսերին, մեր գլխին, մեր գաղափարներում ու խիզախումներում…

Ուղղակի մի բան չեմ կարողանում հասկանալ՝ ա՞նձն է առաջնորդում ժողովրդին, (ժողովրդի փոխարեն կարելի է օգտագործել նաև հասարակություն), թե՞ ժողովուրդը անձին։ Էլի՝ Վասա՞կը, թե՞ Վարդանը…Ո՞ւմ հետևից գնալ։ Ո՞ւմ միտքն է ներկայից անդին, ո՞ւմ հայացքն է մեր կենցաղային մտածումից ու քննարկումներից դուրս, ո՞վ է, որ երեք միլիոն վարչապետից մեկը չէ…ձայն հանեք։ Տեսնո՞ւմ եք նրան։ Երբևէ հանդիպե՞լ եք։ Ճանաչո՞ւմ եք։

Մի խոստովանություն էլ, վախենում եմ մի օր էլ այսօրվա ներկաները հաջողությամբ դառնան նախկիններ։ Չբացատրե՞մ, չէ՞, ինչու եմ վախենում։ Վախենում եմ, և՝ վերջ։ Քաղաքականացնելն էլ անիմաստ է, տրամաբանությունից դուրս։

Էլի, օրինակի համար, ինչքան մտածում եմ, ամեն մարդ իր գործով պիտի զբաղվի, ուզում եմ ասել՝ անի այն, ինչ իրեն հանձնարարված է։

Նաև՝ ես։ Երբեք քաղաքականությամբ չեմ զբաղվել ու չեմ էլ փորձի։ Ես այնտեղ բացարձակապես անելիք չունեմ։ Անում եմ այն, ինչ ինձ հաճույք է պատճառում և ի վիճակի եմ անել։ Դա գրելն է։ Ինձ մոտ ամենալավը դա է ստացվում, և ամեն օր համոզվում եմ, որ ես անում եմ այն, ինչ ինձ հանձ-նա-րար-ված է…Իսկ հանձնարարողը, կարծում եմ, գուշակում եք, ով կարող է լինել…Եթե չգիտեք, կարող եմ ասել, բայց…

Նորեկ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

Ազգը քաղաքականության մեջ է, ավելի ճիշտ՝ ազգի միակ զբաղմունքը քաղաքականությունն է։ Բոլորը խոսում են, մեծ ու փոքր, կին, թե՝ տղամարդ։ Օր ու գիշեր։ Լռել չկա։ Լռելն անթույլատրելի է, ուղղակի՝ բացառված։ Եվ, ամենահետաքրքիրը, բոլորն էլ գիտեն փրկություն տանող ճանապարհի տեղը, բայց, չգիտես ինչու, փրկչի փնտրտուքը չի դադարում։ Էլ խորհուրդներ Պուտինին, Բայդենին, Զելենսկուն…Է՜լ մեղադրական եզրակացություն, է՜լ ծաղրել,

Read More


Հայրենիքը մեկն է ու այն անփոխարինելի է

Հարցազրույց Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Արցախի գրասենյակի տնօրեն Հերմինե Ավագյանի հետ

– Կարճատև դադարից հետո Դուք կրկին ԱՄՆ–ում եք, այս անգամ ի՞նչ ծրագրի և ի՞նչ միջոցառումների շրջանակներում։

– Այս տարվա ընթացքում երկրորդ այցս է։ Գարնանը հրավիրվել էի Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Նյու Ջերսիի մասնաճյուղի կողմից, իսկ այս անգամ՝ «Բայ Արմենիան» ընկերության։ Երկու դեպքում էլ հրավիրված էի որպես հեղինակ, գարնանը՝ «Օրացույցից պոկված օրեր» գրքիս համար, այս անգամ՝ «Վազում եմ, սպասիր»-ի։ Վերջինս երկու անգամ ներկայացվել է «Բայ Արմենիան»-ի կազմակերպած փառատոներին եւ, քանի որ ընթերցողի կողմից հետաքրքրություն կար գրքի նկատմամբ, այս անգամ ինձ անձամբ հրավիրեցին։ Մի քանի նախադասությամբ ներկայացնեմ, թե ինչ է «Բայ Արմենիան»-ը։ Արդեն երեք տարի է ԱՄՆ-ում Նշան և Լիլիթ Օդաբաշյան ընտանիքը հիմնադրել է մի առցանց «ընտանիք», որտեղ ներկայացված են Հայաստանի հարյուրավոր արտադրողներ։ Նպատակն է՝ խրախուսել հայկական տարատեսակ արտադրանքներ և այն հասանելի դարձնել Սփյուռքի մեր հայրենակիցներին։ Այդ շարքում հայտնվեցին նաև իմ գրքերը։ Ու այսպես ստեղծվեց մի նոր, ամուր ընկերություն, որի համար շնորհակալ եմ։ Ինձ հետ միասին հրավիրված էին Հայաստանի տարբեր արտադրողներ, ընդ որում՝ միայն ես էի գիրք ներկայացնում։ Հրավերի առիթը «Բայ Արմենիան»-ի խանութ-սրահի բացումն էր, որն այսուհետ մշտապես կգործի Գլենդելում եւ հնարավորություն կտա տեղի հայությանը գնել  ՀՀ-ում եւ Արցախում արտադրվող որակյալ արտադրանք։

– Համոզված եմ, շատ հանդիպումներ եք ունեցել ԱՄՆ–ում, կպատմե՞ք այդ հանդիպումների մասին ավելի մանրամասն։

– Հրավերը առիթ ընձեռեց ոչ միայն  ներկայացնելու «Վազում եմ, սպասիր»-ը, այլև հանդիպումներ ունենալ ՀՅԴ Արեւմտյան Ամերիկայի կենտրոնական կոմիտեի ու շրջանի անդամների, ինչպես նաև՝ Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Արեւմտյան Ամերիկայի շրջանային վարչության և շրջանի անդամների հետ։ Հետաքրքիր հանդիպումներ էին՝ լի մտահոգություններով, բազում հարցերով և հարցերի շուրջ տարբեր խորհրդակցություններով։ Հանդիպումների հիմքում Հայրենիքն էր, գլխավորապես՝ Արցախը եւ ներկա իրավիճակը։

– Սփյուռքի մեր հայրենակիցներն ի՞նչ մտահոգություններ ունեն կապված Արցախի հետ։

-Երկու հանդիպումների ժամանակ էլ գլխավոր թեման Արցախն էր։ Թե Դաշնակցությունը եւ թե նրա կից կառույցները, այդ թվում՝ Համազգային հայ կրթական և մշակութային միությունը, իրենց գործունեության առանցքում ունեցել և ունեն Արցախը, որովհետև քաջ գիտակցում են, որ  Արցախով է անցնում հայ ժողովրդի գոյության ճանապարհը, որ այսօր Արցախը մի նոր Սարդարապատ է, որտեղ, եթե պարտվենք, կնշանակի՝ ողջ հայ ժողովուրդն է պարտվել, և՝ հայոց պետականության անխուսափելի կորուստ։ Այսօր ոչինչ ավելի կարևոր չէ, քան համահայկական ներուժի կենտրոնացումը այդ օրհասական խնդրի շուրջ։ Յուրաքանչյուր ներքին խնդիր, քաղաքական տարաձայնություններ, պետք է ստորադասել համահայկական այս մեծ խնդրին, եթե, իրոք, ուզում ենք Հայրենիք ունենալ ու հայ կոչվել։ Ես-ից դեպի Մենք-ը դժվար քայլ է, բայց, եթե Մենք-ը չհաղթի, Ես-ը կործանելու է մեզ։

Շնորհակալ եմ, որ մաս եմ կազմում այնպիսի մի կրթամշակութային միության, ինչպիսին 95-ամյա Համազգային հայ կրթական և մշակութային միությունն է, որը մեծ ավանդ ունի և շարունակում է ունենալ հային հայ պահելու, մշակույթով պայքարելու գործում։ Մի շարք կարևոր ծրագրեր ենք քննարկել՝ կապված Արցախի հետ, որն, անշուշտ, իրականացնելու ենք։

– Չխախտենք ավանդույթը, վերջաբանի փոխարեն…

– Վերջաբանի փոխարեն պիտի շեշտեմ հետեւյալը՝ ինչքան ճամփորդում ես ու նոր երկրներ տեսնում, նորից ու նորից հասկանում ես, որ աշխարհի միակ տեղը, որտեղ դու տանն ես, որտեղ դու դու ես, քո ծննդավայրն է, քո Հայրենիքն է։ Հասկանում ես, որ ուրիշ տեղ երբեք ապրել չես կարող, որովհետև Հայրենիքը մեկն է ու այն անփոխարինելի է։

Սերգեյ ՍԱՖԱՐՅԱՆ

Հարցազրույց Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Արցախի գրասենյակի տնօրեն Հերմինե Ավագյանի հետ – Կարճատև դադարից հետո Դուք կրկին ԱՄՆ–ում եք, այս անգամ ի՞նչ ծրագրի և ի՞նչ միջոցառումների շրջանակներում։ – Այս տարվա ընթացքում երկրորդ այցս է։ Գարնանը հրավիրվել էի Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Նյու Ջերսիի մասնաճյուղի կողմից, իսկ այս անգամ՝ «Բայ Արմենիան» ընկերության։ Երկու դեպքում էլ հրավիրված էի որպես հեղինակ, գարնանը՝ «Օրացույցից պոկված օրեր» գրքիս համար, այս անգամ՝

Read More


Այսօր հանճարեղ պատանին կդառնար 50 տարեկան

Նա մնաց հավերժ ուսանող, սակայն իր ապրած կյանքով ու սխրանքով դարձավ հավերժ ուսուցիչ՝ ապրողներին հղելով ամենակարևոր դասը՝ հայրենիքը վեր է  ամեն ինչից և հանուն հայրենիքի պաշտպանության չխնայել ոչինչ, անգամ՝ սեփական կյանքը. կյանք, որ ընդամենը 19 գարուն էր…

Իգոր Հասրաթյան։ Նա Արցախի պետական համալսարանի լավագույն ուսանողներից մեկն էր, ով Արցախյան առաջին պատերազմին կամավորագրվեց՝ հայրենիքի պաշտպանությունը վեր դասելով գիտության ոլորտում սպասվող հաջողություններից, որը կանխատեսում էին դասավանդող դասախոսներն ու նրա ստեղծագործություններն ընթերցող մասնագետները։

Ծնվել է 1973 թ. սեպտեմբերի 7-ին Մարտակերտի շրջանի Կարմիրավան գյուղում։ Դեռևս դպրոցական տարիներից Ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակից էր: «Պրոֆեսոր» մականունով էին կոչում նրան: Արցախյան շարժմանն անդամագրվելու կասկածանքով նրան ուզում էին հեռացնել դպրոցից: «Հանճարեղ պատանին» (այսպես էին կոչում նրան արտակարգ ընդունակությունների համար) գերազանցությամբ հանձնել է ընդունելության քննությունը և 1990 թվականից դարձել Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի ուսանող, որի ավարտական (գերազանցությամբ) դիպլոմին արժանացել է հետմահու: Ուսանողական տարիներին անդամագրվում է  «Ցեղակրոն» կուսակցությանը, դառնում  Նժդեհի գաղափարների դավանողն ու տարածողը։ 17-ամյա պատանին շրջում էր Արցախի տարբեր վայրերում, ոգեշունչ ելույթներ ունենում: Պատմում են, որ նա, լինելով համալսարանի առաջին կուրսի ուսանող, դասախոս Ռոնա Բալայանի փոխարեն դաս է վարել՝  պատմությունից ունեցած  իր խորքային ու համապարփակ գիտելիքներով հիացնելով ներկաներին:

«Հիշում եմ,  առաջին կուրս մտավ  բարձրահասակ, գեղեցկադեմ, մի քիչ ամոթխած, մի քիչ գանգուր մազերով, բաց գույնի կոստյումով մի պատանյակ։ Շատ զուսպ էր։ Նրա լռության մեջ ասես համարձակ մտքեր էին պտտվում։ Երբ գնում էին գիշերային պաշտպանական կամավորական գործողությունների ու վերադառնում, ասես ժամ առ ժամ դեմքը, ինչպես նաև իր ընկերների, փոխվում էր, հայացքը` հասուն մարդու հայացք էր դառնում… Գերազանց էր սովորում, չհասցրեց… լավ պատմաբան կդառնար…»,-Իգորի մասին անթաքույց հիացմունքով է հիշում ԱրՊՀ պատմության և քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ, պ.գ.թ., դոցենտ Նունե Սարումյանը։

Իգորը երիտասարդ տարիքում հեղինակել է «Զվարթ գիտություն» փիլիսոփայական գիրքը, որտեղ երևում է նրա՝ տարիքին անհամեմատ հասուն մտածողությունն ու տաղանդով օժտված լինելը։  Հանճարեղ պատանին Արցախյան առաջին պատերազմում անցել է փայլուն մարտական ուղի՝ իր սխրանքով նպաստելով հաղթանակին ու անկախության կերտմանը։

1992 թ. մայիսի 10-ին նրա մարտական ուղին ընդհատվեց ։

Հավերժ փառք և խնարհում:

Զարինե Սառաջյան

Նա մնաց հավերժ ուսանող, սակայն իր ապրած կյանքով ու սխրանքով դարձավ հավերժ ուսուցիչ՝ ապրողներին հղելով ամենակարևոր դասը՝ հայրենիքը վեր է  ամեն ինչից և հանուն հայրենիքի պաշտպանության չխնայել ոչինչ, անգամ՝ սեփական կյանքը. կյանք, որ ընդամենը 19 գարուն էր… Իգոր Հասրաթյան։ Նա Արցախի պետական համալսարանի լավագույն ուսանողներից մեկն էր, ով Արցախյան առաջին պատերազմին կամավորագրվեց՝ հայրենիքի պաշտպանությունը վեր

Read More